Đại học Quốc Gia Hà Nội

Những chủ trương lớn của Đảng về giáo dục

Send to friendPDF version

Đất nước ta có một nền giáo dục dân tộc hình thành từ lâu và ngay từ khi mới ra đời, Đảng ta đã rất quan tâm đến sự nghiệp giáo dục (GD).Trong Chính cương sách lược vắn tắt, Nguyễn Ái Quốc đã đề ra chủ trương “ phổ thông giáo dục theo công nông hóa” và từ năm 1930 trên mặt trận GD, sự lãnh đạo của Đảng luôn kịp thời, sắc bén. Chương trình hành động của Đảng năm 1932 đã nêu : hết thảy con cái của các nhà lao động được học cho tới 16 tuổi bằng tiếng mẹ đẻ… được học nghề bách nghệ...

Trong thời kỳ Mặt trận Dân chủ Đông Dương, Đảng đề ra khẩu hiệu “Trường học cho mọi người” nhằm thực hiện chủ trương truyền bá GD, chống nạn thất học. Đây cũng là cuộc đấu tranh đòi tự do, dân chủ, chống chính sách ngu dân của thực dân Pháp ở thuộc địa. Thực hiện chủ trương của Đảng, Hội truyền bá chữ quốc ngữ ra đời, đến năm 1944 đã xóa nạn mù chữ cho hơn 5 vạn người dân lao động.

Trong những năm đầu sau Cách mạng tháng Tám, Đảng đã ra chỉ thị kháng chiến kiến quốc trong đó xác định: tổ chức bình dân học vụ, tích cực bài trừ nạn mù chữ, mở đại học và trung học, cải cách việc học theo tinh thần mới, bài trừ cách dạy học nhồi sọ… Chỉ thị của Trung ương Đảng cùng với những nhiệm vụ cấp bách của nước Việt Nam DCCH do Chủ tịch Hồ Chí Minh đề ra trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ ngày 3-9-1945 nhanh chóng được thực hiện. Phong trào xóa nạn mù chữ lan rộng khắp cả nước, hệ thống GD phổ thông được cải tổ và xây dựng bước đầu. Kháng chiến bùng nổ, Đảng đã lãnh đạo ngành GD thực hiện nhiệm vụ mới. Nghị quyết (NQ) của Hội nghị Trung ương tháng 4-1947 nhấn mạnh phải chú trọng mở mang GD kháng chiến, xúc tiến bình dân học vụ, đề cập toàn diện về các mặt và mở đường cho ngành GD phát triển một bước mới trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp.

Năm 1950, trước yêu cầu của cuộc kháng chiến, GD cần có sự chuyển hướng mạnh mẽ. Vì vậy, đầu năm ấy, Trung ương Đảng và Chính phủ đã quyết định tiến hành cuộc cải cách GD lần thứ nhất trên các mặt: xây dựng hệ thống trường phổ thông 9 năm, chương trình mới, SGK mới nhằm xây dựng một nền GD mới do dân và vì dân. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ II đã nhấn mạnh: nhiệm vụ của GD là thủ tiêu mù chữ, cải cách chế độ GD, mở các trường chuyên nghiệp. Sau khi miền Bắc giải phóng, Hội nghị Ban chấp hành Trung ương lần thứ 7 (3-1955) đã chủ trương đẩy mạnh sự phát triển GD và thực hiện NQ đó, cuộc cải cách GD lần thứ hai đã được tiến hành.

Đại hội Đảng lần thứ III đã nêu nguyên lý GD kết hợp với lao động sản xuất. Từ sau năm 1975, Đảng tập trung lãnh đạo xây dựng nền GD mới trên cả nước. Đại hội Đảng lần thứ IV, lần thứ V đã xác định vị trí của GD là nền tảng văn hóa của một nước, là sức mạnh tương lai của dân tộc. Ngày 1-1-1979, Bộ Chính trị đã thông qua NQ 14 về cuộc cải cách GD lần thứ 3 trên ba mặt: hệ thống giáo dục, nội dung và phương pháp dạy học.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI đã thổi luồng gió đổi mới mạnh mẽ vào mọi họat động của xã hội, trong đó có GD. Thực hiện NQ Đại hội VII của Đảng, Ban chấp hành Trung ương đã dành Hội nghị toàn thể lần thứ 4 để bàn riêng các vấn đề về GD, văn hóa, y tế, thanh niên và lần đầu tiên có NQ riêng về GD-ĐT, xác định những quan điểm chủ đạo, những chủ trương chính sách và biện pháp lớn để tiếp tục đổi mới sự nghiệp trồng người. GD-ĐT được coi là quốc sách hàng đầu. NQ Trung ương 4 (khóa VII) đã đáp ứng lòng mong đợi của xã hội bởi đã không những chỉ ra những giải pháp cấp bách để xử lý những vấn đề nóng bỏng của GD-ĐT mà còn định hướng lâu dài cho việc phát triển sự nghiệp này, đặc biệt đã nêu rõ tư tưởng mới hết sức quan trọng : đầu tư cho GD là đầu tư cho phát triển.

Tại Đại hội Đảng lần thứ VIII, GD-ĐT tiếp tục được khẳng định là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Coi trọng cả 3 mặt: mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng và phát huy hiệu quả. Sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII, ngày 24-12-1996, Hội nghị Trung ương đã có NQ “Về định hướng chiến lược phát triển GD-ĐT trong thời kỳ CNH-HĐH và nhiệm vụ đến năm 2000”. Tại NQ này, Đảng ta khẳng định “ thực sự coi GD-ĐT là quốc sách hàng đầu; GD-ĐT là sự nghiệp của toàn Đảng, Nhà nước và của toàn dân; phát triển GD gắn với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội…”. NQ Trung ương 2 khóa VIII đã đề ra những giải pháp mạnh mẽ, những việc làm cụ thể để phát triển GD tốt hơn, mạnh hơn và vì thế nó được triển khai nhanh chóng, sâu rộng. NQ đã làm chuyển biến mạnh mẽ nhận thức của nhiều cấp ủy Đảng về vai trò của GD-ĐT đối với phát triển kinh tế - xã hội. Thực hiện NQ Trung ương 2, GD-ĐT đã phát triển mạnh. ĐH Đảng toàn quốc lần thứ IX đã ra NQ chỉ rõ: Tiếp tục nâng cao chất lượng GD toàn diện, đổi mới nội dung, phương pháp dạy và học, hệ thống trường lớp và hệ thống quản lý GD; thực hiện chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa; đẩy mạnh phong trào tự học của nhân dân, thực hiện GD cho mọi người, cả nước trở thành một xã hội học tập… Tăng ngân sách đầu tư cho GD-ĐT theo nhịp độ phát triển kinh tế..Thực hiện công bằng xã hội trong GD …Thực hiện chủ trương xã hội hóa GD”. Trong khóa IX, Hội nghị Trung ương 6 cũng đã có những kết luận quan trọng về GD-ĐT tiếp tục duy trì và khơi dậy sự quan tâm của toàn xã hội, của các cấp ủy đảng, chính quyền đối với GD .

Nhìn lại quá trình Đảng lãnh đạo sự nghiệp GD từ khi thành lập đến nay có thể thấy rằng, bằng đường lối quan điểm đúng, bằng những chủ trương, biện pháp sát hợp với tình hình cụ thể, Đảng đã đưa sự nghiệp GD-ĐT nước ta phát triển không ngừng, đóng góp to lớn vào thắng lợi của cách mạng Việt Nam.

Mai Đình (Theo Hà Nội mới online)